Lê Hồng Phong

Lê Hồng Phong tên thật là lê Huy Doãn, sinh năm 1902 trong một gia đình nông dân lao động tại thôn Đông Thông, làng Thông Lạng (nay là hợp tác xã Hồng Phong, xã Hưng Thông), huyện Hưng Nguyên, Nghệ An.

Lê Hồng Phong

Ủy viên Ban chấp hành Quốc tế

Cộng sản, người chủ trì công việc của Đảng

Từ năm 1932 đến năm 1937.

Khi đỗ bằng sơ học, Lê Hồng Phong ra Vinh làm thư ký cho một hiệu buôn của người Hoa kiều, sau đó vào học nghề thợ máy.

Tháng 1-1924, Lê Hồng Phong cùng Phạm Hồng Thái sang Thái Lan tìm đường cứu nước và được tổ chức cách mạng ở đấy đưa sang Quảng Châu (Trung Quốc) công tác và gia nhập Tâm Tâm Xã (Tháng 4-1924).

Ngày 19-1924, Phạm Hồng Thái được Tâm Tâm Xã cử đi giết tên toàn quyền Merlin và hi sinh. Điều này đã ảnh hưởng nhiều đến Lê Hồng Phong:

Năm 1925, Lê Hồng Phong được kết nạp vào Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và vào học trường quân sự Hoàng Phố (Trung quốc). Sau khi tốt nghiệp, đồng chí lại được sang học tại trường dạy lái máy bay của binh chủng không quân Liên Xô và hoàn thành khoá học xuất sắc.

Sau đó ít lâu, đồng chí được giới thiệu sang học tại trường đại học dành cho những người cộng sản phương Đông, rồi trở về nước hoạt động.

Đầu năm 1934, Ban lãnh đạo của Đảng ở ngoài nước được thành lập, do đồng chí Lê Hồng Phong đứng đầu. Tháng 6 năm 1934, Ban đã tổ chức một cuộc hội nghị với cán bộ các Đảng bộ ở trong nước để thảo luận tình hình và đề ra phương hướng khôi phục và thống nhất các cơ sở Đảng, tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng.

Phong trào Cách mạng Việt Nam dần dần khôi phục và phát triển. Cuối năm 1934, Ban lãnh đạo của Đảng ở ngoài nước đã cử một đoàn đại biểu của Đảng, do đồng chí Lê Hồng Phong làm Trưởng đoàn sang dự Đại hội lần thứ bảy của Quốc tế Cộng sản. Đoàn gồm có ba đồng chí Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai và Hoàng Văn Nọn.

Tháng 7-1935, Đại hội Quốc tế Cộng sản khai mạc ở Mátxcơva. Trong Đại hội, đồng chí Lê Hồng Phong đọc tham luận: “Báo cáo chung về cách mạng Đông Dương”. Bản báo cáo đã nêu rõ, sự bóc lột thậm tệ của đế quốc Pháp vá nhân dân Đông Dương đã đứng lên chống lại chúng. Nhưng lúc đầu, các cuộc đấu tranh đều bị thất bại. Chỉ đến khi Đảng ra đời, phong trào mới có hướng đi đúng và phát triển mạnh. Đồng chí nhấn mạnh, Đảng Cộng sản Đông Dương là một Đảng bất chấp mọi sự khủng bố tàn bạo của đế quốc Pháp, kiên quyết thực hiện cương lĩnh của Quốc tế Cộng sản, thực hiện đường lối cách mạng tư sản dân quyền, đánh đổ đế quốc và phong kiến để giải phóng dân tộc, tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa. Đại hội nhất trí công nhận Đảng Cộng sản Đông Dương là chi bộ chính thức của Quốc tế Cộng sản và bầu đồng chí Lê Hồng Phong làm Uỷ viên của Quốc tế Cộng sản.

Tháng 1-1936, đồng chí Lê Hồng Phong về Trung Quốc: Với danh nghĩa là đại diện của Quốc tế Cộng sản bên cạnh Đảng ta đồng chí đã triệu tập hội nghị Trung ương ở Thượng Hải vào tháng 7-1936.

Cuối năm 1937, đồng chí Lê Hồng Phong về nước hoạt động ở Sài Gòn - Chợ Lớn, cùng với Trung ương Đảng lãnh đạo phong trào trong cả nước.

Lúc này, đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai cũng về nước, tham gia vào thành uỷ Sài Gòn. Tuy cùng ở Sài Gòn, nhưng vì tình hình rất khẩn trương, hai đồng chí đều lao vào công tác nên rất ít gặp nhau. Ở Sài Gòn, đồng chí Lê Hồng phong đóng giả một người Hoa Kiều. Có lúc, đồng chí làm giáo sư dạy học tại một trường trung học ở Chợ Lớn, có lúc đồng chí làm công cho một hiệu buôn với thẻ căn cước giả lấy tên là La Anh, quê ở Hồ Nam (Trung Quốc). Đồng chí sống rất giản dị, làm việc suốt ngày đêm, không bao giờ tỏ ra mệt mỏi.

Nhờ có chủ trương đúng đắn của Đảng, phong trào quần chúng phát triển mạnh. Mở đầu phong trào dân chủ là cuộc vận động Đông Dương đại hội vào mùa thu năm 1936.

Vào giữa năm 1938, trong lúc phong trào đang lên thì đồng chí Lê Hồng Phong bị địch bắt ở Chợ Lớn. Bọn mật thám dùng mọi thủ đoạn tra tấn, dụ dỗ nhưng đồng chí vẫn kiên quyết nêu cao khí tiết của người cộng sản, tuyệt đối trung thành với Đảng. Vì không có chứng cớ gì để buộc tội, toà án đế quốc ký án đồng chí 10 tháng tù về tội mang thẻ căn cước giả.  Mùa thu năm 1939, hết hạn tù, bọn đế quốc chủ trương đưa đồng chí về quản thúc ở Thông Lạng, quê hương đồng chí. Ở đây, đồng chí vẫn tiếp tục hoạt động Cách mạng.

Ngày 29-9-1939, đồng chí lại bị địch bắt lần thứ hai. Lần này, chúng giam đồng chí ở Khám Lớn, Sài Gòn. Khám Lớn là một nhà lao của bọn đế quốc Pháp được xây dựng ở đường La Grandière (Sài Gòn), khét tiếng tàn ác: Không có chứng cớ gì để buộc Lê Hồng phong dính vào cuộc khởi nghĩa Nam Kì, thực dân Pháp kết án đồng chí năm năm tù và đày đi Côn Đảo.

Trải qua bao sự đày đoạ tàn khốc của nhà tù Côn Đảo - “địa ngục trần gian, đồng chí bị bệnh nặng và mất vào trưa ngày 6-9-1942. Trước khi qua đời đồng chí đã nhắn nhủ: “Xin chào tất cả các đồng chí. Nhờ các đồng chí nói với Đảng rằng tới giờ phút cuối cùng, Lê Hồng Phong vẫn một lòng tin trong thắng lợi vẻ vang của Cách mạng.