BẮT ĐOM ĐÓM ĐỂ HỌC

Nguyễn Huy Tốn người xã Nội Duệ huyện Tiên Du tỉnh Bắc Ninh nay là huyện Tiên Sơn tỉnh Bắc Ninh, là tằng tổ của nhà nghiên cứu Nguyễn Tường Phượng, thuở nhỏ nhà nghèo, vừa phải đi dạy học để lấy tiền ăn học. Chủ nhà ngoài việc nuôi cơm, mỗi năm chỉ đưa thầy thúng gạo để đem về cho gia đình, cũng không may quần áo cho thầy. Vốn tính hà tiện nên chủ nhà cũng không mua dầu để thắp đèn cho thầy đọc sách. Nguyễn Huy Tốn ban ngày dạy học trò, ban đêm phải tự học, đọc sách nhờ ánh sáng trăng. Những khi không có lòng thì ông dùng thẻ hương đốt lên, soi vào từng chữ mà đọc sách. Về mùa hè ông đã bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng để lấy ánh sáng mà học.

Trong nhiều năm trời, học nhờ ánh trăng, nhờ thẻ hương nhờ ánh sáng đom đóm, không nản chí, đến năm Tân Mão (1813) ông đã thi đỗ Cử nhân ở trưởng thi Hà Nội, cùng năm với Cao Bá Quát. Sau đó ông làm quan đến chức Bố chánh sứ tỉnh Hà Nội dưới thời vua Tự Đức.

            Thật là một gương sáng kiên trì khắc phục khó khăn để thành đạt.