Ngũ Hành Sơn

Giống như Phong Nha, Ngũ Hành Sơn ở Đà Nẵng có vai trò quan trọng trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ. Một số hang động chỉ cách các căn cứ quan trọng của Mỹ vài km và từng được sử dụng làm bệnh viện cho các chiến sĩ cách mạng.

Ngũ Hành Sơn cách Đà Nẵng 11 km về phía đông nam là một quần thể sáu dãy núi đá nằm cạnh vùng cát trắng của bờ biển Non Nước trên Biển Đông. Vua Gia Long (1802 - 1820) đã đặt tên cho khu này là ''Ngũ Hành'', nghĩa là năm nguyên tố, còn ''Sơn'' nghĩa là núi. Theo triết lý phương Đông, mỗi một trong sáu dãy núi hợp với một nguyên tố. Thủy Sơn ở phía bắc tượng trưng cho nước; Mộc Sơn ở phía đông tượng trưng cho gỗ; Kim Sơn tượng trưng cho kim loại; Thổ Sơn ở giữa tượng trưng cho đất, Hoả Sơn ở phía nam tượng trưng cho lừa và có hai đồi thỏ là Lửa Âm và Lửa Dương. Mỗi núi ở Ngũ Hành đều có đá cẩm thạch với màu sắc khác nhau. Thuỷ Sơn màu hồng, Mộc Sơn màu trắng, còn Kim Sơn và Hoả Sơn có màu hỗn hợp đen trắng. Sự phong phú này khiến Ngũ Hành Sơn trở thành nguồn cung cấp đá cẩm thạch quí giá cho thợ thủ công địa phương.

Thuỷ Sơn ở phía bắc của Dãy Ngũ Hành gồm những hang động như Tàng Chơn, Linh Nham, Vân Sơn, và Huyền Không. Đỉnh cao nhất của Thuỷ Sơn là Tam Thai gồm ba ngọn núi nhỏ hơn. Ngọn thấp nhất hướng về phía đông và có tên là Hạ Thai, ngọn Trung Thai ở giữa, hướng về phía nam và ngọn cao nhất hướng về phía bắc và có tên là Thượng Thai. Trên đỉnh Thuỷ Sơn có chùa Tam Thai, được vua Minh Mệnh (1820 - 1840) trùng tu vào năm 1825 cho chị gái khi bà quyết định đi tu. Ngôi chùa được xây dựng năm l630 trong Triều đại nhà Lê. Được trùng tu lại vào năm 1975, chùa nổi tiếng vì kiểu kiến trúc rất tinh xảo. Được biết Vua Minh Mệnh thường nghỉ tại gian phía bắc mỗi lần tới đây.

Các kiến trúc truyền thống khác chung quanh chùa gồm có Tháp Phổ Đông, chùa Từ Lâm và Vọng Giang Đài, từ ngôi tháp này có thể phóng tầm mất ngắm cảnh đẹp của đồng lúa, Sông Trường Giang và sông Cẩm Lệ, và dãy Trường Sơn. Gần Chùa Tam Thai ở phía bên kia Thủy Sơn là chùa Linh ứng, hướng ra phía biển, được xây dựng dưới Triều đại Minh Mệnh. Ngôi chùa này đã được xây dựng lại năm 1970.

Động Tàng Chơn nằm phía sau chùa Linh Ứng. Động hình chữ nhật này dài 10m và rộng 7m, ánh sáng thường chiếu vào lòng động làm tăng vẻ đẹp của động.

Bên phải chùa Linh Ứng là Vọng Hải Đài, với phong cảnh thoáng đãng gồm Cù Lao Chàm ở về phía đông nam.

Huyền Không là hang có sức hấp đẫn lớn nhất của Dãy Ngũ Hành Sơn. Ẩn mình trong Thuỷ Sơn, hang rộng 20m và cao 30m và bên trong hang cũng cao tới 30m với năm lỗ hổng mà nhìn qua ta có thể thấy bầu trời về ban ngày và mặt trăng vào ban đêm. Nép mình bên trong hang là chùa Trang Nghiêm.

Hang Vân Thông cũng nằm trong Thuỷ Sơn, gần đỉnh núi đến nỗi du khách có thể đi bộ qua hang để lên trên đó. Hang được mệnh danh là ''Đường lên Thiên Đình”, hoặc ''Đường lên Cung Mây''. Hang Thiên Long ăn sâu vào lòng đất và nối liền với các đường hầm để đi vào các hang khác. Hang Tàng Chơn khuất sau chùa Linh ứng ở Thuỷ Sơn. Hang chính, phần lớn chưa có ai đặt chân tới, giống một thung lũng nhỏ với chiều dài 10m và rộng 7m. Ánh nắng rọi vào trong hang tạo lên vẻ huyền bí chung quanh điện thờ của một vị thánh. Hang Tam Thai trước đây thờ ba vị thánh: Thượng Thanh, Trung Thanh và Hạ Thanh. Gần hang này là Động Gió, bởi ở đó có gió mạnh quanh năm. Theo truyền thuyết, các nàng tiên thường ngồi trên ghế đá và chơi cờ trên những bàn đá ở Hang Bàn Cờ.

Trong khi Thuỷ Sơn nổi tiếng vì có những hang động hùng vĩ nhất ở Ngũ Hành Sơn, các núi khác cũng có nhiều hang động lạ thường. Mộc Sơn có hang Bà Trưng, Kim Sơn có khối đá lớn hình dáng đức Phật và Thổ Sơn có những viên gạch cổ và động Con Cóc. Hang Huyền Vi ở phía sau chùa Linh Sơn trên núi Hoả Sơn có nhiều nhánh và rất hấp dẫn bởi có thông bức tượng giống hình các con vật, cây cối và hoa lá. Ngay cửa hang là một khối đá hình con cá sấu như đang đón chào du khách. Trong một góc hang là một hồ nước có khối đá giống như tượng một người câu cá. Cuối hang có khối đá hình một chiếc trống bằng đất, phát ra âm thanh inh tai mỗi khi có ai đó gõ vào.

Những núi đá cẩm thạch là nơi lưu giữ nhiều truyền thuyết. Có người kể vào thời xa xưa có một ông lão sống cô độc trong túp lều cạnh biển. Một hôm, bầu trời thường có nắng bỗng dưng tối sầm lại. Khi một cơn bão ập vào bờ, một con cá sấu khổng lồ nặng nề bò lên cát và đẻ một quả trứng lớn, rồi chậm chạp lặn xuống biển. Lát sau, một con rùa vàng xuất hiện, xưng là Thần Rùa, đào cát lên và vùi trứng xuống. Thần Rùa giao cho ông lão công việc bảo vệ quả trứng.

Quả trứng lớn lên từng ngày, chiếm thêm nhiều đất. Trông nó giống như một viên kim cương khổng lồ phát ra nhiều màu sắc.

Một hôm, ông lão tỉnh giấc do có tiếng lửa cháy lốp đốp do một toán lính gây ra. Hoang hốt vì không thể bảo vệ được quả trứng nữa, ông cầu thần Rùa giúp đỡ. Ngay lúc đó, có một vết nứt lớn trên quả trứng. Ông lão chui vào trong vết nứt, tìm thấy một cái hang và nằm xuống rồi chìm vào một giấc ngủ say, không hề hay biết về sự lạ thần bí đã xảy ra. Sau đó, một cô gái trẻ từ trong quả trứng bước ra. Chỗ đất nơi ông lão nằm ngủ biến thành một trong số những nụi đá cẩm thạch được tạo nên từ năm mảnh vỏ trứng vỡ.

Trong nhiều thế kỷ, những người Việt Nam sống gần Ngũ Hành Sơn đã và đang đẽo đá từ các ngọn núi và dùng những phiến đá màu hồng, xanh, đen và trắng để đục đẽo những tác phẩm nghệ thuật. Làng Khoan Khoai và Hoá Khuê ở chân Ngũ Hành Sơn là trung tâm của hoạt động này. Ở đây, những thợ thủ công lành nghề chạm trổ những bức tượng đá cẩm thạch truyền thống như con sư tử, con rồng và còn làm vòng xuyến, gạt tàn thuốc lá và tượng các con vật nhỏ để bán cho khách du lịch.

Ngũ Hành Sơn (Marble Mountains):

Like Phong Nha, the Marble Mountains in Đà Nẵng played an important role during the War of Resistance Against the United States. Some of the caves, which were only afew kilometers from major U.S. bases, were used as hospitals for revolutionary troops.

Ngũ Hành Sơn, about eleven kilometers southeast of central Đà Nẵng, is a complex of  six rock formations near the white sands of Non Nước Beach on the Eastern Sea. King Gia Long (reign: l802-l820) gave the area its name.  ''Ngũ Hành'' means ''five basic elements'' and ''mountains''. Each of the six formations is accorded a basic element according to Eastern philosophy. Thủy Sơn in the north represents water; Mộc Sơn in the east, wood; Kim Sơn, metal; Thổ Sơn in the centre, earth, Hoa Sơn in the south represents fire and has two smaller hills, Yin Fire and Yang Fire. Each mountain at Ngũ Hành has marble of a different colour. Thủy Sơn is pink, Mộc Sơn is white, and Kim Sơn and Hỏa Sơn are a mixture of black and white. This variety makes Ngũ Hành Sơn a valuable source of marble for local artisans.

Thủy Sơn in the north of the Ngũ Hành Range contains caves such as Tàng Chơn, Linh Nham, Vân Sơn, and Huyền Không. Its peak, Tam Thai, is comprised of three smaller mounts. The lowest one faces east and is called Hạ Thai, the middle faces south and is called Trung Thai, and the highest faces north and is named Thượng Thai. Atop Thủy Sơn is Tam Thai Pagoda, which was restored in l825 by King Minh Mệnh (rule: l820- l840) for his sister when the decided to enter a nunnery. The pagoda has been built in l630 during the Lê Dynasty. Renovated again in l975, it is noted for its sophistication in architectural style, King Minh Mệnh is known to have rested in its northern pavilion whenever he called here.

Other traditional architecture surrounding the pagoda include Phổ Đông Tower, Từ Lâm Pagoda, and the Vọng Giang Đài (River View Tower), from which one has an excellent view of rice fields, the Trường Giang and Cẫm Lệ Rivers, and the Trương Sơn Range. Close to Tam Thai Pagoda on the other side of Thủy Sơn is Linh ứng Pagoda, which was built during the Minh Mệnh Dynasty and faces the sea. This pagoda was reconstructed in l970.

Tàng Chơn (Truth-Storing Grotto) lies behind Linh ứng Pagoda. This rectangular grotto is ten meters long and seven meters wide. Daylight often shines through into the grotto chamber, enhancing its beauty.

To the right of the pagoda is Vọng Hải Đài (Sea View Tower) with wide views that include Cù Lao Chàm to the southeast.

Huyền Không Cave is the most enchanting in the Ngũ Hành Mountain Range. Hidden in Thủy Sơn, the cave is twenty by thirty meters and reaches as high as thirty meters with five holes through which one can see the say by day and the moon by night. Trang Nghiêm Pagoda is nestled inside.

Vân Thông Cave, also situated in Thủy Sơn, is located so close to the mountain's peak that visitors can walk through the cave to reach the mountaintop. The cave is known as the ''Path to Heaven'' and ''Day to the Clouds.'' Thiên Long cave projects deep under the ground and links to tunnels that, in turn, link to more caves. Tàng Chơn cave is hidden behind Linh ứng Pagoda in Thủy Sơn. The main cave, largely untouched, resembles a small valley and has a length of ten meters and a width seven meters. Sunshine beaming into the cave creates a mystical atmosphere around the shrine dedicated to a saint. Tam Thai cave was previously dedicated to three saints - Thượng Thanh, Trung Thanh, and Hạ Thanh. Close to this cave is Wind Grotto, named for its year-round gusts. According to legend, fairies sat on stone stools and played chess on the stone tables in Chessboard cave.

While Thủy Sơn is known for the most spectacular caves in Ngũ Hành, the other mountains also have unusual caves. Mộc Sơn boasts Bà Trung Cave, Kim Sơn has a huge rock in the shape of Buddha, and Thổ Sơn has ancient bricks and the Grotto of the Toad. Huyền Vi cave, behind the Linh Sơn Pagoda on Hỏa Sơn Mount, has several branches and is interesting for its walls that resemble figures ff animals, plants, and flowers. A stone crocodile greets visitors at the cave's entrance. In one corner of the cave is a lake with a formation like a statue of a man fishing. Farther on is a water well that echoes like the sound of a stringed musical instrument. At the cave's end is a formationlike an earthen drum that sounds loudly when struck.

The Marble Mountains are hoe to many legends. One tells about ancient times, when a lonely old man lived in a thatch hut by the sea. One day, the usually sunny say suddenly turned dark. As a storm beat upon the shore, a mammoth crocodile heaved itself onto the sand and gave birth to a huge egg, then slowly sank back into the sea. A moment later, a golden turtle appeared, introduced itself as the Tortoise God, dug up the sand, and buried the egg. The Tortoise God entrusted the lonely old man with the job of protecting the egg.

Day after day, the egg grew bigger and bigger, occupying more and more land. Like a giang diamond, it reflected light into many colours.

One day, the old man awoke to the sound of a crackling fire, which a group of soldiers had lit. Terrified that he could no longer protect the egg, he prayed to the Tortoise God for help. At that very moment, a large crack appeared in the egg. The elderly man entered the crack, found a cave, lay down, and fell into a deep steep, unaware of the great mystical wonder that hay occurred. Later, a beautiful girl emerged from the egg. The land on which the old man slept turned into one of the marble mountains that formed from the five pieces of the broken eggshell.

For centuries, Vietnamese living near Ngũ Hành Sơn have been hewing marble from the mountains and song the pink, green, black, and white stone to craft pieces of art. Khoan Khoai and Hóa Khuê Viltages at the foot of Ngũ Hành Sơn are the hub of this activity. There, skilled artisans carve traditional marble statues of lions and dragons and also make bracelets, ashtrays, and animal statuettes for tourists.